You are here

De Sigaar, de M, het rectoraat, of gewoonweg het Braemgebouw is een van de architecturale pareltjes van de VUB. Hét symbool van onze universiteit. Hier huizen verschillende VUB-administraties en natuurlijk ook de rector zelf. Het gebouw krijgt volgend academiejaar een renovatie. Het is niet de natuurlijke habitat van de studenten, dus tijd om zelf eens een kijkje te nemen.

The cigar, M, or simply the Braem building, is one of the VUB’s architectural gems. The university celebrates its 50th birthday next year and the building is in need of renovation. Time to discover the building’s inside and outside. Architectural bureau Origin wants to adapt Braem’s original ideas to a modern context. The offices will be open and the closed ones will get walls of glass to brighten the building. As a student you also have a say in this prestigious project. Do you have ideas for the name of the building? Do you want to organise an event in or around it? Share it on the VOX idea platform.

Renaat Braem ontwierp en bouwde in de jaren ‘70 het ellipsvormige gebouw. De Antwerpse modernistische architect en urbanist had toen al een hele lijst van ontwerpen op zijn palmares staan en het rectoraatsgebouw van de VUB zou zijn laatste werk zijn. Maar makkelijk was de opdracht niet. De splinternieuwe universiteit, die in 1969 was afgesplitst van de ULB, had geen geld op overschot en daardoor moest Braem de oorspronkelijke uitgebreide plannen telkens intomen. Zo moest de vijver, die nu achter het rectoraat ligt, eigenlijk rond het gebouw komen. Het bouwwerk moest normaal als een eiland op het water zweven. Ook is de constructie uiteindelijk twee meter verlaagd en is het beton uit de bouwplannen veranderd in beige baksteen. 

 

Ondanks de vele besparingen op de visionaire plannen van Braem is het complex toch afgeraakt. De architect wou van het gebouw zelf een symbool maken door er verschillende symbolen in te verwerken die refereren naar de waarden en ideologie van de VUB zelf. Het is dan ook geen toeval dat de Sigaar de omtrek van een ellips heeft. De vorm symboliseert ‘de zoektocht naar de ultieme waarheid’, die volgens Braem de morele taak was van een universiteit. De ellipsvorm vind je op verschillende plaatsen terug in het complex, zoals de inkomhal en de trappenhal. Voor je het rectoraat binnengaat, moet je ook eens naar de luifel kijken. De vorm van de luifel staat in schril contrast met het strakke uitzicht van het gebouw zelf. Het is een kunstwerk op zich. Onderaan de luifel vind je ook verschillende symbolen die de waarden van de universiteit uitbeelden. Zo vind je de fakkel voor de vrijzinnigheid, de passer voor de vrijmetselarij, de zon voor de verlichting en de bomen voor de jaarlijkse vernieuwing van studenten en kennis. Ook het schild van de VUB, weliswaar door een foutje in spiegelbeeld, staat erop afgebeeld.  

 

Als je je verder doorheen het gebouw waagt, merk je de verschillende muurschilderingen op. De schilderingen vertellen een verhaal van evolutie van de mens en de planeet, waarbij men op het gelijkvloers begint met de afbeelding van energie, de basis van alles. Op het eerste verdiep wordt de oorsprong van het leven uitgebeeld, waarbij cellen zich delen en zich ontwikkelen. Een verdieping hoger vind je de eerste dieren en plantengroei. Op de derde verdieping komt de eerste mens tevoorschijn, als resultaat van een langdurige evolutie. Op de vierde verdieping komt de strijd van de mens naar voren. Hier zijn de muurschilderingen niet helemaal afgeraakt door de leeftijd van Braem zelf. Hij heeft toen ook hulp gekregen van een Mexicaans muralist. Op het 5e en laatste verdiep, waar Braem zijn schilderingen begon, wordt het laatste stadium van de evolutie uitgebeeld: de vrije mens in een vrij denkende, creatieve omgeving. De rector heeft op dit verdiep haar kantoor en tegenover haar bureau is er een grote grijze uil geschilderd, die de ultieme wijsheid symboliseert.

Het prestigieuze gebouw is sinds 2007 een beschermd monument samen met haar muurschilderingen en haar omgeving. Het is dus enorm belangrijk voor de VUB en wordt binnenkort gerenoveerd. Architectenbureau Origin wil terug naar de oorspronkelijke ideeën van Braem zelf, die weliswaar voldoen aan de hedendaagse normen qua comfort en energie. De architect wilde in het gebouw eigenlijk landschapsbureaus inrichten, maar de universiteit was daar in de jaren ‘70 niet mee akkoord. De verschillende kantoren werden ingesloten door muren, met als resultaat de smalle gangen die het gebouw nu kenmerken. Hierdoor krijgen de muurschilderingen te weinig licht en komen ze niet goed tot hun recht. Het architectenbureau wil terug naar het idee van open kantoren, zodat de schilderingen meer tot hun recht komen in de toekomst en de waarde duidelijk is. De bureaus die moeten worden afgesloten, krijgen een glazen wand.

 

De renovatie zal enkele jaren duren. Eerst komen er nieuwe ramen met kwaliteitsvoller glas en proberen ze de tochtgaten te dichten. Het bureau wil ook nog aluminiumplaatjes langs de ramen zetten, zodat er een glinstering van het gebouw afkomt naar het idee van Braem. Daarna gebeurt de renovatie in verschillende stadia. Eerst het gelijkvloers en de eerste verdieping, terwijl op de andere verdiepingen de gewone werking doorgaat. Daarna volgen van de resterende verdiepingen eerst de ene helft van het gebouw en dan de andere helft. Redenen genoeg dus om na een lesuur even binnen te glippen in het rectoraat en het kunstwerk vanbinnen en vanbuiten te bewonderen.

 

Daarnaast kan je zelf als student meedenken aan dit prestigieus project. Noem je het gebouw toch liever de Sigaar, gewoonweg ‘de M’, of heb je zelf een idee voor een nieuwe naam? Wil je daarnaast met je studentenvereniging een activiteit in of rond het rectoraatsgebouw organiseren? Dat kan allemaal. Allemaal via het ideeënplatform VOX. Laat de stem van de student meetellen!