U bent hier

“Het is geen tijd waar ik lyrisch over kan doen”, waarschuwt VRT-journalist Stefan Blommaert. Maar dan blikt hij terug op revolutionaire vrienden, kritische VUB-studenten in de tweede helft van de jaren ‘70 en twee keer het journalistenexamen. 

A native of Antwerp, television journalist Stefan Blommaert chose VUB due to the History Faculty’s reputation and because he could live in a student room. Blommaert was politically active at university, joining the Trotskyites. He considers his degree in History to be an excellent foundation for journalism. Not only did it enable him to understand the historical background of current world issues, but it also encouraged critical thinking. This approach, embedded in the VUB ethos and explicitly taught in the Historical Criticism course, has continuously proved invaluable in his vocation. Blommaert is proud of having passed this critical thinking on to his two sons. 

 

Stefan Blommaert draaide in december vorig jaar een laatste keer de sleutel van het VRT-kantoor in China om. Van maart tot mei reisde hij via de Zijderoute naar huis, cameraman/zoon en klankman in het kielzog. En onlangs moest hij nog een laatste keer heen en weer om het kantoor ook administratief te sluiten. “Dat is in China niet zo simpel als je denkt”. Stefan werkt 32 jaar voor dezelfde nationale omroep en werd in die jaren een soort prototype buitenlandcorrespondent, maar dat was geen jongensdroom. Ooit wou hij archeoloog worden. “Ik had een paar opgravingen meegedaan in Deurne, Antwerpen, en dacht er toen aan archeologie te gaan studeren. Uiteindelijk is dat vier jaar geschiedenis geworden.” 

 

Was de VUB dan een vanzelfsprekende keuze voor een Antwerpse jongen?

 

“Het was een dubbele keuze. In Antwerpen bestonden toen enkel nog de kandidaturen. De VUB had een goeie naam op het vlak van geschiedenis en bovendien was het heel interessant dat ik dan op kot kon. Héél interessant. Dan was ik thuis weg. Voilà (lacht). En de hoofdstad trok mij extra aan door mijn politieke engagement.”

 

Volgden toen vier jaren waar je graag op terugkijkt?

 

“Ik kan niet zo lyrisch doen over mijn studententijd als vele anderen. Ik had het zelfs best moeilijk. Ik zat op kot, kon mij verliezen in een paar razend interessante en bijna spectaculaire vakken en had een stevige vriendenkring onder de revolutionairen. Maar eigenlijk was ik vooral blij als het weekend was en ik thuis in Antwerpen op stap kon. Brussel was toen nog niet de aangename stad die ze vandaag is. Of ik kende de juiste plekjes niet…” 

Revolutionaire vrienden… Dat klinkt als een kritische student?

 

“Vaneigens. Er waren toen weinig andere. Ik was politiek actief bij de trotskisten en wij konden absoluut de wenkbrauwen fronsen bij wat in sommige lessen gezegd werd. Bovendien was de VUB daar met het vrij onderzoek een perfecte universiteit voor. Kritisch denken werd er aangemoedigd.”

 

Merkte je dat als student ook echt?

 

“Ik kreeg ooit een onvoldoende omdat ik dingen zei die ingingen tegen de theorieën van de prof, maar de algemene sfeer op de universiteit moedigde ons wel aan om niet alles zomaar te aanvaarden. En daar heb ik later mijn voordeel mee gedaan. Als journalist kan je niet anders dan kritisch zijn. Bij alles wat je hoort of ziet, moet je vraagtekens plaatsen. Geschiedenisstudenten zijn daar met vakken als Historische Kritiek dubbel in gedrild.”

 

Is dat ook waarom jij niet de enige historicus in de journalistiek bent?

 

“Het is in elk geval een ontzettend goede basis. Oorlogen, conflicten, situaties in het buitenland… Alles heeft een voorgeschiedenis die je moet kennen om te begrijpen hoe het zo ver is kunnen komen. Op onze redactie komt de meerderheid uit richtingen als Letteren en Wijsbegeerte, Rechten… En ik heb nog altijd het idee dat zo’n niet-journalistieke opleiding beter is om met het vak te beginnen. Waar we nu nood aan hebben, zijn mensen uit de exacte wetenschappen. Denk aan de klimaatproblematiek, journalistiek een hot topic. Zulke diploma’s zijn meer dan welkom!” 

De algemene sfeer op de universiteit moedigde ons aan om niet alles zomaar te aanvaarden

Is dat kritisch denken ook iets dat je als vader aan je kinderen meegeeft?

 

“Absoluut. Met een achtergrond als de mijne vind ik wel dat ik die plicht heb. Mijn zonen zijn twee zeer kritische twintigers met allebei een groot maatschappelijk engagement. De oudste is cameraman, de jongste pas afgestudeerd aan de hogeschool, Sociaal en Cultureel Werk, en klaar om een master degree te gaan halen.”

 

En om een thesis te schrijven? Wat denk jij als een studente pleit voor de afschaffing daarvan?

 

“Ik begrijp dat niet goed. En nu wil ik niet als een ouwe mens klinken, maar vroeger waren die nog omvangrijker en werd er nog meer van verwacht. Ik heb het er de laatste weken met enkele proffen en vroegere collega-studenten over gehad. Zo’n thesis gaat tot in het kleinste detail in op een onderwerp en ga je daar later nog iets aan hebben? Waarschijnlijk niet. Maar je leert een onderwerp uitdiepen, je leert kritisch te zijn, je leert hoe je historische kritiek in de praktijk toepast, hoe je een enorme bronnenbasis herleidt tot 200 of 300 pagina’s… Precies wat een journalist moet kunnen.” 

 

Waar ging jouw thesis over?

 

“Over de Socialistische Jonge Wacht, de jongerenbeweging van de socialistische partij in de periode tussen de Tweede Wereldoorlog en 1964. In die periode probeerde de trotskistische beweging, de Vierde Internationale, invloed te krijgen op de sociaaldemocratische bewegingen. Inhoudelijk leerde ik niet alleen bij over die jongerenbeweging, maar over de hele tijdsgeest. De naoorlogse periode in België was er één met veel conflicten en veranderingen. Mijn kennis daarover is mij later nog bijzonder vaak van pas gekomen, al meteen tijdens het examen bij de VRT, toen nog BRT.”

 

Deed jij je journalistenexamen onmiddellijk na je studies?

 

“Nog tijdens. In het laatste jaar. 1980. Maar toen was ik er niet door voor de stemtest. Ik ben gaan lesgeven en met plezier, hoor. Drie jaar later nam ik opnieuw deel aan het examen. Ik had intussen ervaring opgedaan bij een vrije radio in Antwerpen, Radio Centraal, en ik geloof dat dat mij over het laatste struikelblok hielp. 

 

Stefan Blommaert werd in juni 2015 Arts and Humanities Fellow van de VUB en zal zijn rijke ervaring drie jaar lang ten dienste stellen van de universiteit.