U bent hier

Onderzoekers aan de VUB hebben vastgesteld dat er in de Zenne ter hoogte van de industriezone in Vilvoorde een erg hoge activiteit aan hormoonachtige stoffen zit. Bij labo-experimenten slaagden ze erin om met behulp van bacteriën bepaalde van deze stoffen terug af te breken.

 

De Zenne in Brussel bevat duizenden chemische stoffen, waaronder hormoonverstorende stoffen die de normale werking van ons hormonaal systeem kunnen beïnvloeden. Dit blijkt uit recente research van VUB-onderzoekers Dr. Tara Vandermarken, Prof. Dr. Marc Elskens, Dr. Kersten Van Langenhove en Dr. Natacha Brion van de VUB-onderzoeksgroep Analytische, Milieu- en Geochemie, die de aanwezigheid van deze stoffen in het water en het sediment van de Zenne hebben gemeten.

 

Veel hoger dan richtlijn

Vooral aan de industriezone van Vilvoorde is de hormoonachtige activiteit opvallend hoog. Daar vonden de onderzoekers oestrogeenachtige stoffen met een piekwaarde van 938 picogram steroïdhormoonequivalenten per liter. Dat is meer dan dubbel zo hoog als de EU-richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen van 400 picogram per liter.  Bovendien waren de dioxinegehaltes in het sediment allemaal hoger dan het lage risiconiveau van het Amerikaanse Agentschap voor Milieubescherming. Eén waarde was zelfs zo hoog, dat ze een hoog risico voor zoogdieren zou kunnen inhouden.

 

“Recent werden 15 stoffen op de Europese prioriteitenlijst gezet voor monitoring. Dit zijn allemaal stoffen die de mogelijkheid hebben om het vrouwelijke hormoon te imiteren en kunnen op die manier ons hormonale systeem ontregelen. Voorbeelden hiervan zijn: E2, het natuurlijke oestrogeen, en EE2, een stof die vaak in anticonceptie zit en via urine in het water komt.”, zegt Tara Vandermarken.

 

Zo’n 50% van het water in de Zenne wordt aangevoerd door het waterzuiveringsstation. Daarnaast is er een redelijk grote fractie afkomstig van ‘combined sewer overflow’: als het te hard regent kan het waterzuiveringsstation niet alles slikken en belandt het afvalwater puur in de Zenne. “Qua hoeveelheid is dat niet zoveel, maar de hoeveelheid hormoonachtige stoffen is veel groter omdat het niet gezuiverd is”, zegt Vandermarken. “Het water van de waterzuivering en die overloop samen is goed voor 80 à 90% van de totale activiteit van hormoonachtige stoffen. De rest ervan is oppervlaktewater.”

 

Reiniging dankzij bacteriën

Maar tijdens hun research deden de onderzoekers een verrassende ontdekking. Met het water van de Zenne deden ze in het laboratorium een experiment door de natuurlijk aanwezige bacteriën uit het water artificieel verder op te kweken en uit te hongeren, zodat ze de hormoonachtige stoffen begonnen op te eten. Daardoor daalde de activiteit van oestrogeenachtige stoffen in het water op een maand tijd met 80%. “Dit onderzoek bewijst dat het mogelijk is om bacteriën te gebruiken om hormoonachtige stoffen af te breken. In realiteit is er echter voortdurend een instroom van nieuwe stoffen, terwijl de bacteriën zich er ook volop kunnen voeden met andere stoffen. Op basis van dit onderzoek kan men nu op zoek gaan naar mogelijke toepassingen in werkelijke situaties.”  

 

Bekijk ook de videoreportage:
Bruzz:
“Onderzoekers treffen vervuilende stoffen aan in de Zenne”